Altın sahiplerine büyük şok

Son yıllarda Türk lirasının değer kaybı yaşamasıyla birlikte birikimlerini korumak isteyen milyonlar için altın, halen güvenilir liman olmaya devam ediyor.

Altın, her zaman güvenli liman olarak kabul edilir ve geçtiğimiz yıl yaşanan rekor talep, ekonomi yönetimini alarma geçirdi ve işlenmemiş altın ithalatına kota uygulanmasına neden oldu.

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın açıklamasına göre, işlenmemiş altın ithalat kotası 10 kilogram artırıldı ve geçtiğimiz yıl başlatılan sistemin olumlu etkileri görülmeye başlandı.

Bireysel altın alımlarındaki rekor artışın yanı sıra, özel şirketlerin de altın talepleri tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Geçtiğimiz yıl Türkiye'de yaklaşık 319 ton altın ithalatı gerçekleşti ve bu rakam, son 50 yılın en yüksek seviyesi olarak kaydedildi.

Yeni ekonomi yönetimi, 28 Mayıs'tan sonra göreve başladı ve parasal sıkılaşma adımlarıyla altın ithalatına yeni kısıtlamalar getirdi. Alınan önlemlerin etkileri, 2024 yılının ilk üç ayına ilişkin verilerde görüldü.

SON 50 YILIN REKORU KIRILMIŞTI

Bireysel altın alımlarının rekor seviyeye yükselmesiyle birlikte, özel şirketlerin de altın talepleri tarihin en yüksek seviyesine ulaştı. Geçtiğimiz yıl Türkiye'de yaklaşık 319 tonluk altın ithalatı gerçekleşirken, bu rakam son 50 yılın en yüksek seviyesi olarak kaydedildi.

Yeni ekonomi yönetimi, 28 Mayıs'tan itibaren göreve başladı ve parasal sıkılaşma adımlarıyla altın ithalatına yeni kısıtlamalar getirdi. Alınan önlemlerin etkileri, 2024 yılının ilk üç ayına ilişkin paylaşılan verilerde gözlendi.

ALTIN ALIMLARI YILLAR SONRA DİP YAPTI

Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası aracılığıyla yapılan altın ithalatı, Ocak, Şubat ve Mart aylarında bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla 4 katın üzerinde bir düşüş yaşadı.

Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası verilerine göre, 2023 yılının Ocak, Şubat ve Mart aylarında altın ithalatı 147 bin 452 kilogram iken, 2024 yılının ilk çeyreğinde bu rakam 35 bin 520 kilograma geriledi.

BAKANLIK "YASAKLARIN" GEREKÇESİNİ AÇIKLADI

Hazine'nin yaptığı açıklamada, altın ithalatına yönelik kota uygulamasının gerekçesi şu şekilde belirtildi:

"Hazineden yapılan açıklamada, son dönemde işlenmemiş altın ithalatında uygulanan kota tedbirlerine yönelik ortaya çıkan sorulara cevap niteliğinde aşağıdaki bilgilendirmenin yapılmasının gerekliliği hissedilmiştir.

KOTANIN NEDEN UYGULANMASINA İHTİYAÇ DUYULDU?

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre; 2022 yılında işlenmemiş altın ithalatında bir önceki yıla kıyasla miktar bazında yaklaşık yüzde 200'ün üzerinde bir artış gözlemlenmiştir, 379,2 ton (20,4 milyar dolar) olarak gerçekleşmiştir. 2023 yılının ilk yedi ayında ise bu rakam yaklaşık 320 ton (19,2 milyar dolar) olarak kaydedilmiştir.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayımlanan ödemeler dengesi istatistiklerine göre; 2022 yılında 49,1 milyar dolarlık cari işlemler açığının 19,4 milyar doları (%39'u) net altın ithalatından kaynaklanmıştır.

2023 yılının ilk yedi ayında ise cari işlemler açığı 42,3 milyar dolar olarak gerçekleşmiş, net altın ithalatı ise 17,7 milyar dolarla açığın yüzde 42'sini oluşturmuştur. Altın ithalatındaki artışın cari dengede yarattığı olumsuz etkilerin azaltılması amacıyla işlenmemiş altın ithalatına yönelik tedbirlerin alınmasına ihtiyaç duyulmuştur.

KOTA UYGULAMASINA İLİŞKİN GELECEK ADIMLAR NELER OLACAK?

Bakanlık tarafından kota uygulaması yakından takip edilerek, sektör ve vatandaşların karşılaştığı sorunların en aza indirilmesi için kıymetli madenler aracı kuruluşları, mücevher ihracatçıları ve kuyum işletmelerinin ihtiyaçlarına yönelik kota tahsisatları arasında aktarımlar yapılmaktadır. Bu adımların sonucunda sektörün hammaddeye daha kolay erişim sağladığı ve fiyat marjlarının azaldığı gözlemlenmiştir.

Gelecek dönemde de Bakanlık, sektörün hammadde ihtiyacıyla birlikte ihracat ve döviz kazandırıcı faaliyetlerde bulunan sektör aktörlerinin işlenmemiş altına erişimini artırarak önceliklendirecektir. Bu kapsamda uygulama yakından izlenerek, gerekli tedbirlerin hızlı bir şekilde alınmasına devam edilecektir.”